De eerste dagen
In de dagen na het overlijden leeft vader op adrenaline. Hij regelt wat nodig is, terwijl hij ondertussen worstelt met vragen die geen enkele ouder wil hoeven stellen. Wat vertel je een kind van twee? Hoe leg je uit dat mama niet meer terugkomt?
OKA’s José en Suzanne sluiten direct aan. Ze zien meteen wat hier speelt en wat deze vader en dit jonge kind nu nodig hebben. Vanuit hun ervaring met rouw bij jonge kinderen weten zij dat juist de eerste dagen van grote betekenis zijn.
Ze leggen uit dat jonge kinderen de dood nog niet als definitief ervaren. In hun beleving kan mama terugkomen, waardoor ze blijven vragen waar ze is. Niet om dwars te zijn, maar omdat ze telkens opnieuw proberen te begrijpen waar mama is.
De OKA’s helpen vader met eerlijke, eenvoudige woorden die hij steeds opnieuw kan gebruiken. Woorden die passen bij de leeftijd van zijn zoontje en die hem helpen om stevig te blijven staan, ook als het verdriet overweldigend is.
Niet: mama slaapt, maar: mama kan niet meer ademen, niet meer eten, haar lichaam doet het niet meer. Mama is dood. Het is pijnlijk om zo duidelijk te zijn. Maar juist deze helderheid geeft jonge kinderen rust en houvast.
Het afscheid
Vader stelt ook andere vragen. Of hij zijn zoontje mee moet nemen naar het mortuarium. Of hij hem bij de uitvaart laat zijn. Hij wil het goed doen, maar wat is goed?
José en Suzanne vertellen dat jonge kinderen op hun eigen manier reageren. Dat een peuter het ene moment rustig kan spelen en het volgende moment boos of ontroostbaar kan zijn. Dit kan naast elkaar bestaan.
Ze denken mee over het afscheid. Dat zijn zoontje mee kan naar het mortuarium en bij de uitvaart kan zijn, maar niet zonder iemand die speciaal oog voor hem heeft. Iemand die hem even optilt als het te veel wordt. Die met hem naar buiten loopt. Die er alleen voor hem is.
En ze spreken over later. Over hoe herinneringen vervagen, zeker bij een kind van twee. Misschien is het goed om iets vast te leggen. Denk aan het maken van een paar foto’s en filmpjes van het afscheid. Niet om het verdriet vast te leggen, maar om later iets te hebben om samen naar terug te kunnen kijken.
Waarom een verhaal zo belangrijk is
Na de uitvaart blijft het jongetje zoeken. Hij doet de sirenes van de ambulance na, precies op de plek waar hij zijn moeder heeft gevonden. Steeds opnieuw. Vader ziet dat zijn zoontje iets mist: een logisch verhaal over wat er is gebeurd.
Voor José en Suzanne is dit herkenbaar. Vanuit eerdere situaties waarin een ouder overleed, weten zij hoe essentieel het is dat jonge kinderen een doorlopend en kloppend verhaal krijgen. Een verhaal zonder gaten.
Jonge kinderen denken niet in tijd zoals volwassenen dat doen. Ze onthouden losse momenten en beelden. Door die momenten met elkaar te verbinden in één verhaal, ontstaat overzicht. En waar overzicht ontstaat, komt rust. Vanuit die kennis stellen de OKA’s voor om samen een mama-boek te maken.
Het mama-boek
Samen schrijven vader en de OKA’s het verhaal. Over hoe het leven was toen mama er nog was. Over haar overlijden. De ambulance. Het ziekenhuis. Het afscheid en de begrafenis. En over hoe papa en zoon nu samen verder leven, met mama altijd in gedachten.
Het boek wordt geïllustreerd door een illustrator die het verhaal zorgvuldig tot leven brengt. Het wordt een echt, tastbaar boek: om vast te houden, om voor te lezen en om steeds opnieuw hetzelfde verhaal te vertellen.
Houvast voor nu en later
In het begin pakt het zoontje het boek elke dag, soms zelfs meerdere keren per dag. Na een tijdje gebeurt dat minder vaak, en dat is precies de bedoeling. Het mama-boek is er wanneer hij het nodig heeft: nu om te begrijpen en later, als er opnieuw vragen komen.
Voor vader brengt het mama-boek rust. Voor zijn zoon biedt het houvast. En voor José en Suzanne onderstreept dit verhaal wat zij in hun werk steeds opnieuw zien: hoe belangrijk het is om aan te sluiten bij het tempo en de beleving van een kind, juist wanneer er iets ingrijpends gebeurt.
OKA’s maken vaker dit soort boekjes samen met ouders en kinderen, als onderdeel van hun begeleiding bij ingrijpende gebeurtenissen. Hoe dat eruitziet verschilt per gezin. Soms is dat een boekje, soms juist iets heel anders. Onze ouder- en kindadviseurs kijken altijd samen met ouders en kinderen wat het beste past bij hun situatie.
