Na jaren als manager bij Ouder- en Kindteams Amsterdam werkt Raymond nu voor het Nationaal Programma Samen Nieuw-West. Daar zet hij zich in voor betere kansen voor kinderen en jongeren. Het programma investeert 20 jaar lang extra in wijken waar problemen zich opstapelen. Denk aan armoede, schooluitval en weinig perspectief.
Raymonds belangrijkste opdracht is ervoor zorgen dat organisaties elkaar eerder weten te vinden, zodat problemen niet onnodig groter worden. Dat begint met anders kijken naar problemen.
Problemen beginnen vaak veel eerder
‘We zien een jongeren soms pas als het niet meer goed gaat op school of als er mentale problemen zijn,’ vertelt Raymond. ‘Maar dan is er meestal al veel gebeurd.’
Volgens hem staan problemen bijna nooit op zichzelf. Achter het gedrag van een jongeren schuilt vaak een combinatie van factoren. Er kunnen zorgen zijn over geld, spanningen thuis, problemen op school of weinig steun uit de omgeving.
‘Als je alleen naar het gedrag van een kind kijkt mis je een groot deel van het verhaal.’
Juist daarom is samenwerken zo belangrijk. Scholen, OKT, Buurtteam Amsterdam, jongerenwerk, huisartsen en andere organisaties zien allemaal een stukje van de puzzel. Pas als die puzzel wordt gelegd, ontstaat het complete beeld.
Vroeg signaleren maakt het verschil
OKT heeft volgens Raymond een bijzondere positie. ‘Jullie zijn vaak al betrokken vanaf de zwangerschap en blijven zichtbaar terwijl kinderen opgroeien. Daardoor kunnen signalen veel eerder worden opgepakt.’
Dat vraagt wel om een goede samenwerking. ‘We moeten elkaar weten te vinden voordat problemen groot worden. Niet wachten tot een gezin vastloopt, maar eerder naast ouders en jongeren gaan staan.’
Professionals bespraken dit onlangs tijdens een gezamenlijk overleg. Daar kwam opnieuw naar voren dat problemen die zichtbaar worden bij jongvolwassenen vaak al veel eerder beginnen. Soms zelfs op de basisschool. ‘Hoe eerder je samen optrekt, hoe groter de kans dat je voorkomt dat problemen ingewikkelder worden.’
Vertrouwen begint klein
Raymond ziet dat terug in de praktijk. Hij vertelt over een groep moeders uit Nieuw-West die aanklopte met een praktische vraag. Ze wilden graag zwemles volgen, maar hadden daar geen geld voor.
‘Toen we verder in gesprek gingen, bleek dat er ook behoefte was aan ondersteuning bij de opvoeding van hun pubers.’ Wat begon als een praktische vraag, bleek uiteindelijk een ingang om ook over opvoeden te praten.
Door verschillende organisaties met elkaar te verbinden, kwam er niet alleen een oplossing voor de zwemlessen. Ook vonden de moeders de weg naar opvoedondersteuning.
‘Je begint met iets wat mensen belangrijk vinden. Zo ontstaat vertrouwen. Vanuit dat vertrouwen kun je samen verder kijken naar wat een gezin nodig heeft.’
Jongeren weten zelf wat werkt
Niet alleen ouders moeten een stem krijgen, vindt Raymond. Ook jongeren zelf.
In Nieuw-West denkt een groep jongeren mee over onderwerpen die voor hen belangrijk zijn, zoals mentale gezondheid, studieplekken en voorzieningen in de wijk. Zo vertelden zij dat de bibliotheek langer open zou moeten zijn. Raymond ging samen met een aantal jongeren in gesprek met de directeur van de bibliotheek. Ook geven jongeren presentaties op scholen over mentale gezondheid.
‘We moeten niet vóór jongeren bedenken wat goed voor hen is. We moeten mét hen samenwerken.’
Samen eerder, samen sterker
Voor Raymond is de boodschap helder. Geen enkele organisatie kan het alleen.
‘OKT kent de gezinnen, de wijk en werkt samen met veel partners. Juist daardoor kunnen jullie een belangrijke rol spelen in het vroeg signaleren van zorgen en het versterken van gezinnen.’
Hij geloof dat grote veranderingen beginnen met kleine stappen. ‘Een gesprek dat eerder wordt gevoerd, een ouder die zich gehoord voelt, een jongere die weet waar hij terechtkan. Dat zijn de momenten waarop je echt verschil maakt.’
En dan komt hij terug bij de uitspraak waarmee het gesprek begon: ‘Het probleem is meestal niet het kind. Wij hebben iets gemist.’
